Nhiều câu hỏi được đặt ra, vì sao các sàn lại mọc lên nhiều như vậy trong khi lượng giao dịch bất động sản qua sàn lại rất ít? Bao nhiêu trong các sàn hiện nay đạt tiêu chuẩn? Chế tài để giám sát xử phạt các sàn vi phạm này như thế nào?

15% giao dịch qua sàn

Cục Quản lý nhà và thị trường bất động sản (bộ Xây dựng) cho hay, tính đến thời điểm cuối năm 2009, TP.HCM có 123 sàn. Đó là chưa kể các sàn vừa thành lập hoặc sẽ thành lập trong thời gian tới như: sàn của công ty cổ phần dịch vụ bất động sản Nam Việt, sàn của Saigon Land, Sacomreal, Phát Hưng – địa ốc Sài Gòn, Homecare, Đầu tư xây dựng Bình Chánh (BCCI). Các công ty như Tài Nguyên, Vincom, Viglacera, VPBank khẳng định họ cũng sẽ lập sàn trong thời gian tới.

Số lượng sàn ra đời nhiều như vậy nhưng bộ Xây dựng cho biết, nếu chiếu theo những quy định tại thông tư số 13 ban hành tháng 5.2008, thì tính đến nay, bộ này mới công nhận được hơn 20 sàn đạt chuẩn.

Điều đáng quan tâm nhất vẫn là, mục tiêu mà bộ Xây dựng hướng tới khi cho phép các công ty lập sàn và buộc các giao dịch bất động sản phải thông qua sàn là nhằm minh bạch thị trường bất động sản. Tuy nhiên, cho đến thời điểm hiện tại, mục tiêu này được nhiều doanh nghiệp, chuyên gia đánh giá chưa đạt được kết quả gì. Bởi tỷ lệ lượng giao dịch bất động sản được thực hiện qua sàn còn rất thấp. Ghi nhận của cục Quản lý nhà và thị trường bất động sản cho hay, tổng số giao dịch bất động sản thông qua sàn tại khu vực phía Nam (chủ yếu là TP.HCM) là 3.352 giao dịch, ước đạt tỷ lệ khoảng 15% tổng giao dịch của thị trường, bao gồm cả các tổ chức, cá nhân kinh doanh bất động sản và người dân.

Số lượng ít như vậy, song vẫn tồn tại những sàn giao dịch chưa tuân thủ các quy định của pháp luật, vừa “đá bóng”, vừa “thổi còi”, thậm chí có cả sàn giao dịch có dấu hiệu lừa đảo. Tình trạng sàn giao dịch vừa mở dịch vụ môi giới, định giá vừa kinh doanh bất động sản (mua, bán để ăn chênh lệch giá)... vẫn hiện diện ở nhiều nơi. Tổng giám đốc một sàn giao dịch bất động sản tại TP.HCM nhận định, sở dĩ có tình trạng trên là do bộ Xây dựng chưa có chế tài cũng như hậu kiểm các sàn. Dù số lượng sàn trong thời gian qua có tăng nhưng chất lượng vẫn chưa được cải thiện trước khi có quy định buộc thành lập sàn.

Chưa thể quản lý

Trao đổi với phóng viên Sài Gòn Tiếp Thị, một cán bộ của sở Xây dựng TP.HCM đã cho biết, hiện nay rất thiếu chế tài để kiểm tra quản lý hoạt động của các sàn giao dịch bất động sản. Chẳng hạn như đã từng có trường hợp doanh nghiệp này mở sàn ở TP.HCM nhưng lại chào bán dự án ở Bình Dương. Khi có những thông tin sai phạm, sở Xây dựng tiến hành kiểm tra thì cũng chỉ có thể kiểm tra được các nội dung như: giấy phép thành lập sàn, các quy định khi thành lập sàn…và mức phạt cao lắm chỉ là 50 triệu chứ không thể kiểm tra được sàn này chào bán dự án như thế nào? Dự án có đầy đủ tính pháp lý hay không?... bởi dự án thuộc địa bàn của tỉnh khác” – vị cán bộ này ví dụ.

Thứ trưởng bộ Xây dựng Nguyễn Trần Nam cũng thừa nhận, hiện nay, vẫn còn thiếu những chế tài cụ thể, các sàn chưa được phân bố đều trên các tỉnh, thành; thủ tục thành lập còn quá đơn giản và dễ dãi. Theo ông Nam, trong bối cảnh hiện nay, cần nâng cấp dần các sàn để loại bỏ những sàn yếu kém, lợi dụng cơ chế để trục lợi. Thêm một nghịch lý trong quản lý sàn giao dịch hiện nay là các quy định về xử phạt vi phạm hành chính hiện hành trong lĩnh vực kinh doanh bất động sản, thậm chí chế tài xử lý vi phạm đều đã có, song các quy định này chưa được triển khai thực sự. Đa số các cơ quan quản lý Nhà nước ở các cấp đều chưa tổ chức tốt và thường xuyên các cuộc thanh tra, kiểm tra để kịp thời xử lý các vi phạm của các chủ đầu tư và các sàn giao dịch trong hoạt động kinh doanh bất động sản.

Theo tìm hiểu của phóng viên Sài Gòn Tiếp Thị, hiện bộ Xây dựng còn đang soạn thảo quy định xử phạt đối với những sàn vi phạm. Tuy nhiên, theo dự thảo, mức xử phạt cao nhất cũng chỉ là 500 triệu đồng. Nhiều chuyên gia bất động sản cho rằng mức phạt này vẫn chưa đủ sức răn đe bởi đó không phải là số tiền quá lớn đối với một dự án bất động sản. Thêm vào đó, các sàn được quyền xác nhận vào giấy tờ mua bán thay cho công chứng, như hồ sơ pháp lý chính thức để người giao dịch thực hiện các thủ tục khác. Nếu không quản lý tốt có thể dẫn tới tiêu cực, các sàn có thể ngồi bán xác nhận của mình. Ngoài ra, sở Xây dựng ở các địa phương cũng chưa có phòng ban cụ thể đứng ra quản lý đối với các sàn này. Chỉ khi có đơn vị quản lý, các thông tin thị trường được thu thập, báo cáo thường xuyên, khi ấy, những người có nhu cầu mới thực sự có điều kiện tham khảo thông tin về quy hoạch, dự án, giá một cách chính xác nhất.

V. Nguyên