Không chứng minh được năng lực tài chính, các doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV) khó lòng "gõ cửa" vay vốn ngân hàng. Quy định đã rõ ràng như vậy nhưng việc "lấy lòng" được "nhà băng" bằng một báo cáo tài chính "đẹp" thực không dễ nếu thiếu đi một bên kiểm toán độc lập.
Không vay được vốn vì thiếu chứng minh tài chính
Theo cuộc khảo sát mới đây do Phòng Thương mại & Công nghiệp VN (VCCI) tiến hành với 282 DN trên cả nước thì mặc dù có tới 79,2% DN được hỏi đều trả lời có vay vốn để phục vụ sản xuất kinh doanh. Tuy nhiên, chỉ có 10,5% số DN vay được đúng nhu cầu của mình. Kết quả điều tra của Cục Phát triển DNNVV (Bộ Kế hoạch & Đầu tư) cũng cho thấy, chỉ có 32,4% DNNVV có khả năng tiếp cận các nguồn vốn của ngân hàng, 35,3% khó tiếp cận, còn lại không thể tiếp cận.
Lý giải về thực trạng kể trên, PGS.TS Đặng Văn Thanh - Chủ tịch Hội Kế toán và Kiểm toán VN cho rằng, có nguyên nhân từ cả phía ngân hàng và DN. Về phía ngân hàng, có thể do nguồn vốn còn eo hẹp, do năng lực thẩm định còn hạn chế, nhưng lý do chủ yếu nhất là ngân hàng vẫn quá thận trọng trong các quyết định cho vay nên đã đặt ra khá nhiều thủ tục khắt khe phức tạp. Về phía các DN, do vi phạm nguyên tắc vay hoặc không đáp ứng hoặc hội tụ đủ các điều kiện vay (theo đại diện Hội Kế toán và Kiểm toán VN con số này lên tới 80%).
Rõ ràng là giữa DNNVV và các ngân hàng vẫn còn một khoảng cách khá xa. Để thu hẹp khoảng cách đó, dứt khoát cần những nỗ lực từ cả hai phía.
Kiểm toán: Gánh nặng hay "người đỡ đầu" cho DN?
Kiểm toán là một hoạt động chuyên môn độc lập có chức năng kiểm tra, đánh giá và xác nhận độ tin cậy của thông tin kinh tế tài chính, tính tuân thủ, hiệu quả của các quyết định quản lý, quyết định kinh doanh của DN. Tuy nhiên đến nay khá nhiều DNNVV vẫn xua tay từ chối các dịch vụ kiểm toán độc lập.
Theo TS Nguyễn Đại Lai, một báo cáo tài chính được "đóng dấu" xác nhận đã qua kiểm toán sẽ được nâng cấp độ tin cậy gấp bội lần so với một báo cáo do DN "chế" ra. Mặt khác, độ tin cậy về năng lực tài chính, tính đúng đắn của các báo cáo tài chính cũng như "lý lịch" về quan hệ tín dụng của DNNVV chính là "thước đo" mang tính thủ tục giúp DN dễ dàng tiếp cận nguồn vốn vay từ ngân hàng và tổ chức tín dụng. "Sự thực là những DN có báo cáo tài chính tốt và tin cậy luôn nhận được sự ưu ái từ các ngân hàng" - ông Lê Đức Sơn, Giám đốc Chi nháh Ngân hàng Quân đội bổ sung.
Đại diện cho các công ty hoạt động trong lĩnh vực kiểm toán, bà Lê Thị Hồng Len - Giám đốc ACCA Việt Nam tin tưởng, các báo cáo kiểm toán độc lập sẽ làm tăng khả năng tiếp cận nguồn tín dụng cho DN, đồng thời giúp các nhà cung cấp tín dụng có thể đánh giá sức khỏe tài chính của một DN trước khi đưa ra quyết định có cho vay hay không. Thực tế đã chứng mình rằng, kiểm toán bảo đảm và làm gia tăng sự tin cậy của các nhà đầu tư và cổ đông vào tính xác thực của các báo cáo tài chính, thay vì là một gánh nặng như lo ngại của một số DN.
Ở các nước phát triển, một DN ngay khi chào đời đã tìm đến một công ty kiểm toán, Cty này có vai trò như "người đỡ đầu" cho DN sẽ kiểm soát cũng như chia sẻ rủi ro với DN. Các DN VN cũng nên coi đây là cách làm hay để học tập và áp dụng để nâng cao năng lực tài chính.