EU đã thông báo bãi bỏ thuế chống bán phá giá (CBPG) đối với xe đạp của VN trong khi vẫn tiếp tục áp dụng thuế này với các nước khác, đặc biệt là Trung Quốc (mức thuế CBPG trung bình đối với xe đạp Trung Quốc 48,5%).

Mượn danh hàng VN

Việc này mang lại cơ hội và lợi thế cho các DN xe đạp VN để có thể phục hồi xuất khẩu sang Châu Âu. Tuy nhiên, điều Cục Quản lý Cạnh tranh, Bộ Công Thương đang lo ngại là nếu không có chiến lược đúng đắn và cẩn trọng, xe đạp VN có thể lại một lần nữa đối mặt với nguy cơ EU áp thuế CBPG trở lại. Vì thế, VN cần có biện pháp kịp thời bảo vệ lợi thế đang có và ngăn việc chuyển tải bất hợp pháp xe đạp từ nước khác vào VN xuất khẩu đi EU nhằm hưởng chênh lệch thuế CBPG.

Có 3 dạng chuyển tải phổ biến gồm: Làm giả giấy chứng nhận xuất xứ (C/O) của VN để hưởng mức thuế nhập khẩu thấp mà các nước nhập khẩu áp dụng với VN so với mức thuế nhập khẩu áp dụng cho nước khác; Nhập khẩu hàng hoá nguyên chiếc vào VN, sau đó đóng gói với “Made in Vietnam” và xin giấy chứng nhận xuất xứ (C/O) của VN để hưởng mức thuế thấp như trên; Đầu tư nhà máy đơn giản tại VN, sau đó nhập khẩu gần như toàn bộ linh phụ kiện của nước ngoài và lắp ráp tại VN rồi xin giấy chứng nhận xuất xứ (C/O) của VN dù chưa đủ tiêu chuẩn về giá trị gia tăng để XK.

Tránh thuế chống phá giá bằng... núp bóng FDI

Cty sản xuất mắc áo Angang (An Cường - Hải Phòng) và Cty quốc tế Quyky - Yanglei (Long An) bị Cty luật Vorys - đại diện cho ngành sản xuất mắc áo của Mỹ - yêu cầu Bộ Thương mại Mỹ (DOC) điều tra hành vi trốn thuế. Theo cáo buộc, mặt hàng mắc áo bằng thép được sản xuất tại Trung Quốc, sau đó gia công (tỷ lệ không đáng kể) và lắp ráp đơn giản tại VN, rồi xuất sang Mỹ, nhằm tránh thuế CBPG của Mỹ đang áp cho mặt hàng tương tự của Trung Quốc. Phía Mỹ đã điều tra và được biết đây là Cty con của các Cty Trung Quốc vốn đang bị áp thuế CBPG.

Tuy nhiên, điều này sẽ ảnh hưởng không nhỏ tới ngành sản xuất mắc áo của VN. Vì dù được kết luận có lợi, nhưng theo Bộ Công Thương, việc hai DN mắc áo của VN bị cáo buộc có hành vi lẩn trốn thuế như trên, và hiện tượng các nhà đầu tư nước ngoài vào VN hoạt động nhằm trục lợi, lẩn tránh thuế CBPG, thuế chống trợ cấp có thể gây ảnh hưởng tiêu cực đến toàn bộ ngành sản xuất trong nước. Theo cục này, hiện tượng các nhà đầu tư nước ngoài vào VN hoạt động chủ yếu nhằm mục đích trục lợi, lẩn tránh thuế CBPG, thuế chống trợ cấp không những không phù hợp với mục tiêu và chính sách thu hút vốn đầu tư nước ngoài vào VN mà còn có thể gây ảnh hưởng tiêu cực đến toàn bộ ngành sản xuất của VN cũng như hình ảnh của VN trong thương mại quốc tế, tạo tiền lệ xấu khi cơ quan điều tra của nước ngoài (đặc biệt là Hoa Kỳ và EU) điều tra các nước trong khu vực sẽ mở rộng tới cả VN và áp dụng biện pháp CBPG, trợ cấp hoặc tự vệ cho hàng xuất khẩu của cả VN và nước trong khu vực bị điều tra.