BSC Insight | Market Waves – Hoạt động cổ phần hóa, thoái vốn Doanh nghiệp Nhà nước (Kỳ 4)

[CẬP NHẬT THÔNG TIN LIÊN QUAN ĐẾN HOẠT ĐỘNG CỔ PHẦN HÓA – THOÁI VỐN DOANH NGHIỆP NHÀ NƯỚC]

Ngày 05/08/2026, Chính phủ đã ban hành Quyết định 40/2026/QĐ-TTg về “Tiêu chí phân loại Doanh nghiệp để thực hiện cơ cấu lại vốn Nhà nước tại Doanh nghiệp Nhà nước, doanh nghiệp có vốn Nhà nước”, một số điểm đáng chú ý của Quyết định 40 so với 05 giai đoạn trước đó như sau:

1. Xác lập "Nội hàm" mới về Kinh tế Nhà nước: Quyết định gắn liền với tinh thần Nghị quyết 79-NQ/TW, không chỉ quản lý "pháp nhân doanh nghiệp" mà mở rộng dư địa quản trị mọi nguồn lực quốc gia (đất đai, tài nguyên số, không gian ngầm...) để sinh lời cho quốc gia thay vì chỉ đứng yên bảo toàn vốn.
2. Nâng tỷ lệ sở hữu Nhà nước ở 1 số nhóm ngành so với Dự thảo trước đó: Quyết định 40/2026 thu hẹp danh mục thoái vốn và nâng chuẩn nắm giữ ở nhóm an ninh lương thực – công ích – hạ tầng hàng không – hóa chất cơ bản
3. Đẩy mạnh phân cấp, phân quyền toàn diện:

• Thay vì phải trình Thủ tướng phê duyệt từng đề án sắp xếp như Giai đoạn 5, nay Cơ quan đại diện chủ sở hữu (Bộ, UBND tỉnh) trực tiếp phê duyệt Kế hoạch cơ cấu lại vốn cho giai đoạn 05 năm (2026-2030). Thủ tướng chỉ phê duyệt đối với một số doanh nghiệp đặc thù hoặc các trường hợp làm khác với tiêu chí chung;
• Rào cản trong công tác cổ phần hóa, thoái vốn phần lớn nằm ở khâu định giá tài sản, xác định giá trị doanh nghiệp. Do đó, những doanh nghiệp có quy mô tài sản lớn sẽ cần thời gian để định giá, công tác phối hợp giữa đơn vị thẩm định giá, doanh nghiệp Nhà nước sẽ quyết định tốc độ xác định giá trị doanh nghiệp;

BSC Research nhận xét: Sự phân cấp này nhằm thể chế hóa Luật Quản lý và Đầu tư vốn nhà nước tại doanh nghiệp năm 2025 và các Nghị định, Thông tư hướng dẫn. Nhà điều hành đã trao quyền tự chủ cho Cơ quan đại diện chủ sở hữu nhiều hơn và thay đổi thước đo từ "Tuân thủ hành chính" sang "Hiệu quả tài chính", cho phép người đại diện vốn và chủ sở hữu được quyền chủ động cắt lỗ, thoái vốn kịp thời theo thị trường thay vì phải báo cáo nhiều cấp dẫn đến rủi ro mất vốn nặng hơn. Đây là những tín hiệu tích cực cho hoạt động cổ phần hóa, thoái vốn Doanh nghiệp Nhà nước trong giai đoạn sắp tới.